یکی از تجهیزات آبیاری قطرهای، نوار تیپ است که بیشتر برای کشتهای ردیفی مورد استفاده و بهره برداری قرار میگیرد. در کشاورزی برای آبیاری گیاهان ردیفی (مانند گل کلم، کاهو، فلفل و پنبه) و نیز گیاهان زراعی (گندم، ذرت و حبوبات)، وسیله پخش آب به اندازه کافی نزدیک گیاه نصب میشود تا آب از طریق نفوذ عمقی در خاک، به محدوده ریشه گیاه برسد.در سیستم آبیاری نوار تیپ، آب در نزدیکی منطقه توسعه ریشه گیاه به زمین داده میشود تا مساحت و عمق کوچکی از سطح خاک خیس شود. با استفاده از روش آبیاری قطرهای، میتوان تلفات آب را به مقدار قابل ملاحظهای کاهش داد.
تاریخچه آبیاری قطره ای
آبیاری قطره ای ساده از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بوده است. فشن شنگ چی چو یک فرد ژاپنی است که قبل از میلاد مسیح با استفاده از گلدانهای خاک رس، برای اولین بار از این روش استفاده کرد؛ اما آبیاری قطره ای مدرن از سال 1860 در آلمان شروع به کار کرد. در سال 1920 تحقیقات کامل شد و برای اولین بار از نوار تیپهای قدیمی استفاده شد. همچنین ساخت نوار تیپ از پلاستیک، بعداً توسط هانیس تیل در استرالیا انجام شد. آبیاری قطره ای مدرن از زمان اختراع آبپاشهای ضربه ای در دهه 1930 (که به عنوان اولین جایگزین برای آبیاری سطحی ارائه شده است)، به عنوان ارزشمندترین نوآوری در دنیای کشاورزی تبدیل شده است.
انواع استفاده و بهره برداری از نوار تیپ
در آبیاری قطرهای علاوه بر نوار تیپ، گاهی از میکرو اسپری استفاده میشود که آب را در ناحیهای کوچک پخش میکند و برای درختان یا گیاهان با ریشههای بزرگ مناسب است. روش دیگر، آبیاری قطرهای زیرسطحی (SDI) است که نوار آبیاری زیر خاک و زیر ریشه گیاه نصب شده و آب را مستقیماً به ریشه میرساند، بهویژه در مناطق با منابع آب محدود کاربرد دارد. انتخاب مناسبترین سیستم آبیاری نیازمند بررسی خاک، نوع محصول و کیفیت آب است. همچنین استفاده از پمپها، شیرآلات و فیلتراسیون با کیفیت، نقش مهمی در راندمان و طول عمر سیستم دارد.
بیشتر سیستمهای آبیاری قطرهای، بهویژه نوار تیپها، از فیلتر برای جلوگیری از گرفتگی ناشی از ذرات معلق استفاده میکنند. فناوریهای جدید این مشکل را به حداقل رساندهاند، اما حتی در سیستمهای با آب تصفیهشده نیز تولیدکنندگان توصیه میکنند فیلتر نصب شود تا دستگاه شامل ضمانت شود. فیلترهای خط آخر، درست قبل از خروج آب، نقش حیاتی دارند. آبیاری زیرسطحی معمولاً با آب بازیافت شده انجام میشود و در برخی کشورها استفاده از آن بهصورت پاششی ممنوع است. طراحی و مدیریت صحیح آبیاری قطره ای، با کاهش تبخیر، مصرف آب را نسبت به روشهای سطحی بهینه میکند.
علاوه بر این، از بسیاری از بیماریهایی که توسط آلوده شده آب در بین مسیر به وجود میآید نیز، جلوگیری میشود. در مناطقی که محدودیت آب وجود دارد، ممکن است صرفه جویی خوبی صورت نگیرد. اما با این روش با همان مقدار آبی که قبلاً استفاده می کردید، می توانید به فکر افزایش تولید باشید. در ادامه بخشی از خط تولید نوار تیپ پایپ ایران به تصویر کشیده شده است.
استفاده از نوار تیپ جهت آبیاری قطره ای
نوار تیپ یکی از رایجترین ابزارهای آبیاری قطرهای در کشتهای ردیفی است و بهدلیل رساندن دقیق آب به پای گیاه، راندمان آبیاری را افزایش میدهد. این نوار یک لوله پلیمری سبک است که در فواصل مشخص خروجیهای قطرهچکانی دارد. نوار تیپ در دو نوع درزدار و پلاکدار تولید میشود؛ مدل پلاکدار دارای قطرهچکان داخلی است، اما نوع درزدار با مسیر زیگزاگ، فشار آب را شکسته و از درزهای کناری یا مرکزی آب را خارج میکند. این نوارها در ضخامتها و فواصل مختلف عرضه میشوند و رایجترین آنها ضخامت 175 و 200 میکرون با فاصله آبدهی 20 سانتیمتر است.
نوار تیپ معمولاً آبدهی بین ۱.۲ تا ۳ لیتر در ثانیه دارد و هرچه فاصله قطرهچکان یا درز بیشتر باشد، میزان آبدهی نیز افزایش مییابد. با توجه به خشکی اقلیم ایران، کاهش بارندگی و افت مداوم سفرههای زیرزمینی، استفاده از روشهای نوین آبیاری ضرورتی اجتنابناپذیر است. آبیاری سنتی تلفات زیادی داشته و راندمان آن معمولاً کمتر از ۴۰ درصد است؛ به همین دلیل سیستمهای تحت فشار مانند آبیاری قطرهای جایگزین مناسبتری هستند. در آبیاری نوار تیپ، آب دقیقاً در محدوده ریشه گیاه تزریق میشود و همین موضوع موجب کاهش چشمگیر تلفات و بهبود بهرهوری آب میگردد.
کاربردهای نوار تیپ
نوار تیپ یکی از کاربردیترین ابزارهای آبیاری قطرهای برای کشتهای ردیفی و فصلی است. از این نوار میتوان برای آبیاری دقیق محصولاتی مانند گوجهفرنگی، فلفل، سیبزمینی، توتفرنگی، پیاز، آفتابگردان، خربزه، هندوانه، ذرت، چغندر قند و دیگر محصولات جالیزی استفاده کرد. نوار تیپ بهدلیل مصرف کم آب و توزیع یکنواخت رطوبت، گزینهای مناسب برای مزارع بزرگ و کشتهای فشرده محسوب میشود. علاوه بر زمینهای زراعی، این نوار در گلخانهها نیز بهطور گسترده کاربرد دارد و به کشاورزان کمک میکند تا آبیاری با دقت بالا و بدون هدررفت انجام شود.
مزایای استفاده از نوار تیپ
- قابلیت کاربرد گسترده: نوار آبیاری قطرهای را میتوان در اغلب زمینهای کشاورزی و جالیزها بهکار برد، حتی در زمینهایی با پستی و بلندی محدود و بدون نیاز به تسطیح کامل.
- نصب آسان و مکانیزه: نوار تیپ را میتوان بهصورت مکانیزه با تراکتور یا به روش دستی در زمان کشت نصب کرد. این سیستم سرعت اجرای بالایی دارد و هزینه نصب را کاهش میدهد.
- عدم نیاز به فشار زیاد: نوار تیپ برای عملکرد مناسب تنها به فشار پایین (حدود ۱ اتمسفر) نیاز دارد و به همین دلیل برای بیشتر مزارع قابل استفاده است.
- انعطافپذیری در محل نصب: امکان نصب نوار تیپ روی خاک، زیرخاک یا معلق وجود دارد و در تمام حالتها بازدهی مطلوبی ارائه میدهد.
- وزن کم و حمل آسان: رولهای نوار تیپ به دلیل سبکی وزن بهراحتی قابل جابهجایی و حملونقل هستند.
- اتصالات ساده و اقتصادی: اتصالات این سیستم ارزانقیمت بوده و بهسادگی توسط کارگر یا کشاورز نصب میشوند.
- جنس پلیمری مقاوم: ساختار پلیمری نوار تیپ مانع چسبیدن جلبک و رسوبات معدنی میشود و طول عمر سیستم را افزایش میدهد.
- مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی: نوار تیپ در برابر کودهای شیمیایی، سموم و اسپریهای کشاورزی مقاومت خوبی دارد.
- صرفهجویی چشمگیر در آب: استفاده از نوار آبیاری قطرهای باعث کاهش شدید مصرف آب و افزایش راندمان آبیاری میشود؛ تحقیقات نشان داده مصرف آب از ۱۴ هزار مترمکعب به حدود ۶ هزار مترمکعب در هکتار کاهش مییابد.
- افزایش عملکرد محصول: یکنواختی توزیع آب، رشد یکدست بوتهها و کاهش تنش آبی را به همراه دارد و تولید محصول را افزایش میدهد.
- کاهش رشد علفهای هرز: آبیاری متمرکز در نوار باعث کاهش رشد علفهای هرز شده و عملیات زراعی مانند وجین و خاکدهی را سادهتر میکند.
- کاهش هدررفت آب و افزایش سطح زیرکشت: هدررفت پایین آب امکان افزایش سطح زیرکشت و بهرهوری بیشتر را فراهم میسازد.
مشخصات فنی نوار آبیاری
نوار آبیاری تیپ در رولهای ۱۰۰۰ متری تولید میشود و با آبدهی ۱.۸ تا ۳ لیتر در ساعت، گزینهای مناسب برای کشتهای ردیفی است. این نوارها در ضخامتهای ۱۷۵ و ۲۰۰ میکرون عرضه شده و براساس نیاز مزرعه در فواصل آبدهی ۱۰، ۱۵ و ۲۰ سانتیمتر موجود هستند. تمامی مدلها توان تحمل فشار تا ۳ اتمسفر را دارند و برای سیستمهای آبیاری تحت فشار بسیار مناسباند. به دلیل یکنواختی پخش آب و مقاومت مطلوب، این نوارها کارایی بالایی در آبیاری محصولات زراعی و گلخانهای دارند و به کشاورزان کمک میکنند مصرف آب را به شکل قابل توجهی کاهش دهند.
|
طول رول |
آبدهی |
ضخامت |
فاصله روزنه قطره چکان |
تحمل فشار |
|
1000 |
1.8-3 lit |
175-200 mic |
10 |
3تمسفر |
|
1000 |
1.8-3 lit |
175-200 mic |
15 |
3 اتمسفر |
|
1000 |
1.8-3 lit |
175-200 mic |
20 |
3 اتمسفر |
مشخصات زیر مربوط به تیپ درز دار تولیدی شرکت پایپ ایران (تی اف پی) است:
- موجود در فاصله درزهای ۱۰، ۲۰ و ۳۰ سانتیمتری
- طول هر رول نوار تیپ تی اف پی: ۱۰۰۰ متر
- ضخامت برابر 175 میکرون
- وزن نوار بیشتر از 11.2 کیلوگرم است
- فشار کاری نوار آبیاری تی اف پی ۱ بار است.
آبدهی (دبی) نوار تیپ تی اف پی
- تیپ تی اف پی در آبدهیهای مختلف تولید و عرضه میشود.
- فاصله 10 سانت: موجود با آبدهی هر روزنه برابر 2 لیتر در ساعت
- فاصله 20 سانت: موجود با آبدهی هر روزنه برابر 2، 2.5، 3 لیتر در ساعت
- فاصله 30 سانت: موجود با آبدهی هر روزنه برابر 2 لیتر در ساعت
مشخصات نوار آبیاری درزدار کشاورزی
- طول رول:1000 متر
- تولید شده در فواصل درز 10،20،30
- فشار کاری: 0.6 -1
- قطر خارجی 16.5
مزایای استفاده از نوارهای آبیاری کشاورزی
- صرفه جویی در مصرف آب، سموم و کود
- یکنواختی مناسب ریزش آب بین تمامی قطره چکانها
- افزایش عملکرد محصول همچنین رشد و رسیدن یکنواخت محصول
- قابلیت استفاده در طول چند فصل (در صورت کاربری و نگهداری صحیح و جمع آوری درست)
نوار تیپ برای آبیاری قطره ای کشتهای متراکم و ردیفی بسیار مناسب است. نوار آبیاری قطره ای یا همان تیپ (Tape) مناسب آبیاری قطره ای روی سطحی و زیر سطحی کم عمق است. برای آبیاری زیر سطحی عمیق، استفاده از لولههای قطره چکان دار توصیه میشود. نوار تیپ پلاکدار سی پلاست برای آبیاری قطره ای سیب زمینی، ذرت و امثال این گیاهان مناسب است.
نوار تیپ از جنس پلی اتیلن است و معمولاً هر کلاف آن چند صد متر (۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ متر) است. بر خلاف لوله پلی اتیلن سخت، نوار تیپ بسیار نرم است. در واقع نوار تیپ دارای جنسی نرم و انعطاف پذیر است که هنگام ورود آب به آن پر میشود و پس از پایان آبیاری، مجدداً نوار تیپ به صورت مسطح درمیآید. پیشنهاد میشود صفحه لوله پلی اتیلن را مطالعه کنید.
موارد استفاده نوار آبیاری قطره ای
- گیاهان صنعتی: چغندرقند، پنبه، نیشكر، ذرت، آفتابگردان، سویا و كلزا
- صیفی و سبزی: سیب زمینی، پیاز، هندوانه، خربزه، گوجه فرنگی، خیار، كدو، بادمجان، گل كلم، كاهو، فلفل و هویج
- غلات: گندم، جو و برنج
- حبوبات: عدس، نخود، انواع لوبیا، ماش و نخودفرنگی
- گل كاری: مزارع گل، فضای سبز
توصیههایی جهت به کار بردن نوار آبیاری
- عدم استفاده از آبهای شور و سخت: آب با شوری و سختی بالا موجب گرفتگی روزنههای نوار تیپ و کاهش بازدهی سیستم آبیاری قطرهای میشود.
- ضرورت فیلتراسیون مناسب: برای آبهای دارای ذرات معلق، نصب ایستگاه فیلتراسیون با توان حذف ذرات بزرگتر از 100 میکرون ضروری است. در نبود فیلتر، احتمال انسداد قطرهچکانها بسیار بالا خواهد بود.
- جلوگیری از شکستگی و تاخوردگی نوار تیپ: ایجاد هرگونه زاویه یا شکستگی در طول نوار تیپ بهطور مستقیم باعث کاهش جریان آب و افت یکنواختی آبیاری میشود.
- عدم نصب نوار تیپ روی شیبهای بالای 2 درصد: این کار سبب توزیع نامتعادل آب و ایجاد مکش معکوس در زمان خاموشی سیستم میشود که نهایتاً ذرات خاک را وارد روزنهها میکند. در شیبهای زیاد، نوار باید عمود بر شیب نصب شود.
- برآورد صحیح نیاز آبی گیاه: کم برآورد کردن آب موردنیاز باعث نفوذ ریشه به سمت روزنهها و انسداد خروجی نوار خواهد شد.
- شستوشوی سیستم پس از کوددهی: پس از اتمام تزریق کود یا سم، سیستم باید برای مدتی با آب خالص فعال بماند تا باقیمانده مواد از نوارها خارج شود.
- رعایت فشار کاری استاندارد: فشار ایدهآل نوارهای آبیاری تیپ 6 اتمسفر است. محدوده مجاز بین 0.4 تا 1 اتمسفر بوده و عدم رعایت آن موجب تغییر آبدهی و کاهش راندمان میشود.
- محافظت از نوار در برابر اجسام تیز: کشیدن نوار بر روی زمین یا برخورد ابزار نوکتیز میتواند آن را سوراخ کرده و هدررفت آب ایجاد کند.
- انتخاب طول مناسب برای نوار آبیاری: طولهای بسیار کوتاه هزینه را افزایش میدهد و طولهای بسیار بلند باعث کاهش یکنواختی آبیاری میشود. بهترین روش، طراحی سیستم با مشورت مهندسین مشاور است.
طریقه نصب و بستن انتهای لولههای تیپ
در لولههای تیپ، یک روکش محافظ وجود دارد که پس از نصب سر لوله روی بست ابتدایی متصل به مانیفولد، روی لوله کشیده میشود. قبل از استفاده، باید لولهها را با فشار مناسب شستوشو داده و انتهای آنها را به روش استاندارد بست: بریدن یک قطعه ۱۰ سانتیمتری از لوله، تا زدن چند مرحلهای انتهای لوله و کشیدن قطعه بریدهشده روی محل تاخورده. همچنین توصیه میشود هر ۱۵ روز یکبار انتهای لوله باز و دوباره شستوشو شود. پایپ ایران تأکید میکند که در آبیاری قطرهای تیپ، برای مزارع با آب بسیار شور یا سخت باید قبل از نصب، آزمایش کیفیت آب و اقدامات ضدانسداد انجام شود.
ایجاد شکستگی یا زاویه در مسیر نوار آبیاری تیپ باعث کاهش جریان و افت یکنواختی آبیاری میشود، بهویژه در محل اتصال نوار به لولههای ۱۶ میلیمتری یا بخشهایی که ترمیم شدهاند. کمبرآورد کردن نیاز آبی گیاه نیز میتواند موجب نفوذ ریشه به داخل قطرهچکان و ایجاد انسداد شود، بنابراین رطوبت اطراف ریشه باید همیشه کافی باشد. در صورت دفن بودن نوار تیپ، یک آبیاری سبک قبل از جمعآوری باعث نرم شدن خاک و سهولت کار میشود. همچنین برای کنترل علفهای هرز بهتر است از سموم مناسب استفاده شود. طول نوار باید استاندارد باشد؛ طول کوتاه هزینهها را افزایش میدهد و طول زیاد یکنواختی آبیاری را کاهش میدهد.
قیمت نوار تیپ
همان طوری که متوجه شدید، نوار تیپها انواع مختلفی دارند. بنابراین قیمتهای متفاوتی نیز برای آنها ارائه میشود. جهت استعلام قیمت نوار تیپ با کارشناسان 24 ساعته پایپ ایران در ارتباط باشید. در این صفحه از سایت پایپ ایران با انواع نوار تیپ، مزایای آن، کاربردها و قیمت آن آشنا شدید. استفاده از نوار تیپ امروزه در صنعت کشاورزی محبوبیت زیادی دارد. مهمترین دلیل این مسئله آن است که آبیاری قطره ای مصرف آب را تا 50 درصد کاهش میدهد. بنابراین تولید کنندگان میتوانند با همان مصرف آب قبلی، تولید خود را افزایش دهند. آشنایی با یکی دیگر از محصولات پر فروش پایپ ایران: لوله فولادی
سوالات متداول درباره نوار آبیاری تیپ
- نوار تیپ چیست و چگونه کار میکند؟
نوار تیپ یک نوع سیستم آبیاری قطرهای است که با فشار کم آب، به صورت یکنواخت آب را مستقیماً به ریشه گیاه میرساند و باعث صرفهجویی قابل توجه در مصرف آب میشود. - آیا نصب نوار تیپ دشوار است؟
خیر. نوار تیپ به راحتی نصب میشود و امکان اجرای دستی یا مکانیزه با تراکتور وجود دارد. - آیا نوار تیپ نیاز به فشار آب زیاد دارد؟
خیر، فشار کاری ایدهآل حدود 1 اتمسفر است و حداقل و حداکثر فشار مجاز بین 0.4 تا 1 اتمسفر است. - میتوان نوار تیپ را روی شیب نصب کرد؟
بله، اما بهتر است روی شیبهای کمتر از 2٪ نصب شود و در شیبهای بیشتر، نوار عمود بر شیب قرار گیرد تا یکنواختی آبیاری حفظ شود. - آیا نوار تیپ در برابر کود، سم و مواد شیمیایی مقاوم است؟
بله، نوارهای تیپ دارای جنس پلیمری مقاوم هستند که مانع آسیب از کودها، سموم و اسپریهای کشاورزی میشود. - چگونه از گرفتگی روزنهها جلوگیری کنیم؟
استفاده از فیلتراسیون مناسب برای حذف ذرات معلق بالای 100 میکرون و شستوشوی سیستم پس از تزریق کود یا سم کمک میکند روزنهها دچار انسداد نشوند. - مزایای نوار تیپ نسبت به روش سنتی چیست؟
صرفهجویی در آب، یکنواختی رشد گیاهان، کاهش هدررفت آب، افزایش سطح زیرکشت، کاهش رشد علفهای هرز و سهولت در انجام عملیات زراعی. - نوار تیپ مناسب چه نوع زمینهایی است؟
بیشتر زمینها و جالیزها با پستی و بلندی محدود، حتی بدون تسطیح کامل، قابلیت استفاده از نوار تیپ را دارند.